به گزارش ایران سپید دفترچه هشتمین آزمون استخدامی ، دهم شهریور ماه بر روی سایت سازمان سنجش قرار خواهد گرفت. برای بررسی شرایط دوستان نابینایی که در سالهای گذشته در این آزمون شرکت کرده اند با اعظم قهرمان از شهرکرد گفتگویی داشتیم. قهرمان می گوید: من در سال 97 در آزمون استخدامی شرکت کردم ولی در مصاحبه رد شدم. به ناچار از آموزش و پرورش به دیوان عدالت اداری شکایت کردم که رد شکایت زدند اما برای تجدید نظر دوباره شکایت کرده ام و منتظر جواب آن هستم.
س: در چه رشته ای شرکت کرده بودید؟
ج: رشته دبیری معارف اسلامی
س: در دفترچه منعی برای انتخاب این رشته وجود نداشت؟
ج: من برای استفاده از سهمیه استخدامی معلولان شرکت کرده بودم که گفته بودند معلولان تنها این کد رشته ها را انتخاب کنند که ما هم همان کدها را انتخاب کردیم. اما بعد به دلیل ضعف بینایی رد شدم . بینایی من کم است و در جواب نوشته بودند به دلیل ضعف بینایی شدید رد شده اید. .. این در حالیست که من اعلام کرده بودم که معلولیت دارم و در این سهمیه هم شرکت کرده بودم. و بعد به خاطر همان معلولیتمان ما را رد کردند.
س: امسال هم در آزمون شرکت می کنید؟
ج: دوستانم می گویند شرکت کن ولی من می گویم اگر همین آش و همین کاسه باشد که فایده ای ندارد. منتظرم ببینم جواب شکایتم چه می شود.
محمد چراغی دوست نابینای دیگری است که از قم در این آزمون شرکت کرده بود. او می گوید: همه چیز خوب پیش می رفت با وجود اینکه نه سوالی بریل شده بود و نه انتظار ما از منشی تحقق یافته بود. اما به هر حال رتبه اولیه را آوردم ولی وقتی برای مصاحبه مراجعه کردم گفتند با توجه به اینکه شما نابینا هستید شما را به شورای پزشکی معرفی می کنیم. به نظرم به نوعی می خواستند ما را آماده کنند که بگویند شما رد شده اید. شورای پزشکی هم بعد از بررسی گفت شما نابینایید و ما نمی توانیم از شما استفاده کنیم. در نهایت سوال بی پاسخی که برای من باقی ماند و آن را در نامه ای هم از وزیر پرسیدیم و هم از طریق نماینده شهر قم مطرح کردیم و حتی یکی از دوستان به دیوان عدالت اداری هم نامه نوشت و آن را طرح کرد این است که اگر قرار است هیچ نابینایی را استخدام نکنند چرا این موضوع را در فرم ثبت نام مشخص نمی کنند در حالیکه خیلی راحت می شود با یک تیک آن گزینه را غیر فعال کرد؟ چرا به این فکر نمی کنند که نابینایی را بی دلیل در دردسر نیندازند و وقتی برای مصاحبه می رویم تازه یادشان می افتد که اصلا استخدام نابینا ممنوع است. چطور همچین چیزی ممکن است؟
س: یعنی در دفترچه شما اجازه داشتید از سهمیه استفاده کنید؟
ج: الان ثبت نام اینترنتی است و به راحتی می توان این گزینه را غیر فعال کرد اگر این گزینه در دفترچه نمی بود که به من منشی نمی دادند. وقتی به من منشی می دهند و بالای کارت من می نویسند با منشی ؛ یعنی می دانند من نابینا هستم.
س: احیانا رشته های خاصی برای نابینایان معرفی نشده بود؟
ج: رشته ای که من می توانستم شرکت کنم رشته تحصیلی من یعنی علوم قرآن و حدیث بود. حتی اگر قرار باشد بگویند این رشته ممنوع است وقتی می گویند از بهزیستی نامه بیاورید و همه چیزهایی که به ما نابینایان می گویند انجام دهید دلیل محکمی است بر مغایرت چیزی که می گویند و آنچه که به آن عمل می کنند.
مشکل این دوستان را با الله یار ترکمن معاون برنامه ریزی و توسعه منابع آموزش و پرورش مطرح کردیم. او در پاسخ به اینکه بعضی از دوستان نابینا صرفا به دلیل نابینایی در مصاحبه استخدامی رد شده اند، می گوید: من اولین بار است که می شنوم کمیسیون پزشکی اینها را مخصوصا رد کرده باشد. ما از نابینایان هم جذب داشته ایم و مشکلی نبوده است.
س: کلا نابینایان در چه رشته هایی می توانند شرکت کنند؟
ج: ما در مشاغل آموزشی آموزگاری ابتدایی، دبیری دوره متوسطه اول و دوم و هنر آموزی برای هنرستانها به نیرو نیاز داریم. هر کدام از نابینایان که بتوانند از عهده وظایف شغلی رده های شغلی که گفتم برآیند کمیسیون پزشکی هم صلاحیت آنها را تأیید می کند و مشکلی هم وجود ندارد. ما اصلا سهمیه سه درصدی برای استخدام معلولان داریم و معمولا به آن عمل می کنیم.
س: اینکه می فرمایید بتوانند از عهده آن شغل برآیند وقتی فرد قید کرده نابیناست از نظر آموزش و پرورش از عهده بر می آید یا ملاک چیز دیگری است؟
ج: بستگی به رشته دارد مثلا مطمئنا نابینایان رشته هنرآموزی هنرستانها را نمی توانند انتخاب کنند ولی مدارس استثنایی و بعضی از دبیریهای دوره متوسطه اول را می توانند انتخاب کنند. اینها چیزهایی است که با توجه به رشته، مقطع و نیاز استان امکان انتخابش وجود دارد. ولی ممکن است اشتغال در آموزگاری ابتداییی یا هنرآموزی هنرستان برایشان سخت باشد.
س: انتخاب آموزگاری ابتدایی ممنوعیت دارد یا اینکه ممکن است سخت باشد؟
ج: ممنوعیت ندارد .کمیسیون پزشکی هم تواناییها را با شرایط لازم برای انجام وظایف شغلی می سنجد و بررسی می کند که فرد می تواند از عهده برآید یا نه؟ ولی خود نابینایان هم در انتخاب شغلی که می خواهند برایش آزمون بدهند باید دقت کنند مثلا مدارس استثنایی را انتخاب کنند یا دبیری بعضی از رشته ها را انتخاب کنند که می توانند از عهده آن بر آیند.
س: دو نفر از نابینایان که با آنها صحبت کرده ایم در رشته الهیات شرکت کرده اند و ادعا دارند که به دلیل نابینایی رد شده اند ؟
ج: در رشته الهیات نباید مشکل خاصی وجود داشته باشد ولی این موارد را باید به صورت موردی بررسی کنیم تا ببینیم مسئله صرفا نابینایی بوده یا مسائل دیگری هم دخالت داشته است. ولی قاعده کلی در آموزش و پرورش این نیست که شخص صرفا به دلیل نابینایی رد شود. نه دستورالعملی داریم ونه نگاه قالبی در این زمینه وجود دارد. س: این دوستان باید به کجا مراجعه کنند؟این افراد باید به اداره کل امور اداری آموزش و پرورش مراجعه کنند و مسئله شان را طرح کنند یا شماره داوطلبیشان را برای ما بفرستند که ما پرونده هایشان را بررسی کنیم و جواب بدهیم.
س: امسال در آزمون چه تعدادی جذب می شوند و چند درصد آنها از معلولان خواهند بود؟
ج: کل مجوزی که برایش آزمون برگزار می کنیم 52 هزار نفر است که طبق قانون سه درصد این تعداد به جذب معلولان اختصاص می یابد .
س: آیا پیشنهاد شما این است که نابینایان بیشتر رشته های استثنایی را انتخاب کنند؟
ج: بله بالاخره آنجا هم شرایط محیطی آماده است و خودشان تجربه تحصیل در آن مدارس را دارند و بهتر می توانند با دانش آموزان آنجا ارتباط برقرار کنند .
س: چه رشته های تحصیلی می توانند در آزمون شرکت کنند؟
ج: با توجه به مشاغل آموزشی که مورد نیاز ما هست کسانی که شرایط سنی و رشته تحصیلی مربوط را دارند در چهار رشته آموزگاری، دبیری، هنرآموزی و معلم کودکان استثنایی می توانند ثبت نام کنند. همه این موارد در دفترچه استخدامی سازمان سنجش درج شده است. از لحاظ قوانین کلی استخدام سازمان سنجش و سازمان اداری و استخدامی شرایط عمومی را تعیین می کنند و شرایط اختصاصی را هم وزارت آموزش و پرورش تعیین می کند.
البته اشاره آقای ترکمن به 32 هزار ردیف استخدامی و 20 هزار نفری است که از طریق کنکور جذب آموزش و پرورش می شوند. اما از این 27 هزار و 300 ردیف، چه تعداد به آموزش و پرورش استثنایی اختصاص می یابد؟ حسن محرابی مقدم مدیرکل توسعه مدیریت و پشتیبانی آموزش و پرورش استثنایی در این باره می گوید: هنوز دقیقا مشخص نیست اما گویا سهم آموزش و پرورش استثنایی از این تعداد 690 ردیف است که از این تعداد سه درصد یعنی 21 نفر از بین معلولان انتخاب خواهند شد. البته 5 هزار ردیف استخدامی نیز از سالهای گذشته باقی مانده است که از آنها سهمی به آموزش و پرورش استثنایی نمی رسد. محرابی مقدم تاکید دارد که در آموزش و پرورش استثنایی سهمیه سه درصد معلولان کاملا رعایت می شود از اینرو کسانی که می خواهندبا خیالی راحت در آزمون شرکت کنند می توانند کد رشته های مربوط به این آموزش و پرورش را انتخاب کنند. اما در آموزش و پرورش عادی چه می گذرد؟ هر چند که دستگاههای دولتی ملزم به رعایت قانون سه درصد جذب معلولان هستند اما گاه در شیوه نامه های داخلی خود، شرایطی برای پذیرفته شدگان قائل می شوند که اغلب معلولان قادر به کسب امتیاز لازم برای آن نخواهند بود. پیشتر یارمحمد حسین بر، معاون امور اداری آموزش و پرورش در این باره گفته بود که صلاحیت متقاضیان شغل آموزگاری و دبیری در کارگروهی بررسی می شود که نمایندگان آموزش و پرورش استثنایی و سازمان بهزیستی نیز در آن شرکت می کنند و سپس فرد متقاضی به کمیسیون تخصصی فرستاده می شود. در شیوه نامه ای که تا حال بر اساس آن افراد در آموزش و پرورش انتخاب می شدند حتی به میزان بینایی یک یا دو چشم نیز اشاره شده است. در نیمه اسفند 98 دیوان عدالت اداری با درخواست نجمه جغطایی یکی از شرکت کنندگان در آزمون استخدامی سال 95، که به این شیوه نامه اعتراض کرده بود جواب مثبت داده و ضمن بررسی شکایت ایشان به ابطال شیوه نامه بررسی اسناد و مدارک در آموزش و پرورش رای داده است. زیرا این شیوه نامه داخلی و موازی با شیوه نامه دولت منتشر شده است. اعظم قهرمان در این باره می گوید: آموزش و پرورش رد شدن من در مصاحبه را به شیوه نامه بررسی اسناد و مدارک استناد داده است در حالیکه این شیوه نامه سال پیش توسط هیئت عمومی دیوان عدالت اداری باطل شده یعنی بچه های نابینا از این به بعد اگر با چنین مشکلی برخورد کردند حتما ابطال این شیوه نامه را به عنوان یکی از مستندات خود برای دیوان عدالت اداری بفرستند. تا رای به نفع آنها صادر شود. این شیوه نامه خارج از محدوده اختیارات آموزش و پرورش تصویب شده است. و بعد باز هم رد شدن ما را به آن استناد می دهند.
زهرا همت یکی از دوستان کم بینایی است که روایتهای جالبی از شرکت خود در آزمونهای استخدامی دارد : من سال 97در آزمون شرکت کردم انتخاب من آموزگاری ابتدایی در شهر تهران بود. البته من از سهمیه سه درصد استفاده نکردم و همین هم داشت برایم مشکل ساز می شد و به من گفتند در سازمان سنجش ثبت کنید که شما معلولیت دارید وگرنه ما نمی توانیم شما را بپذیریم.
س: میزان بینایی شما چقدر است؟
ج: من کم بینا هستم در حد خواندن و نوشتن و انجام کارهای شخصی بینایی دارم.
س: ظاهرا نابینایان مطلق اجازه انتخاب آموزگاری ابتدایی را ندارند؟
ج: کلا کم بینایان را هم در مدرسه عادی نمی پذیرند. این نگاه اشتباهی است که متاسفانه در آموزش و پرورش ما جا افتاده در حالیکه بچه های نابینا در سطح دانشگاه هم فعالیت می کنند. ولی در مدارس به این افراد اجازه نمی دهند.
س: شما مدارس استثنایی را انتخاب کرده بودید؟
ج: من ابتدایی را زده بودم ولی در کمیسیون پزشکی گفتند که من می توانم در مدارس استثنایی فعالیت داشته باشم. البته قبل از آن وقتی در آزمون استخدامی پذیرفته شدم برای تشکیل پرونده به اداره استخدامی شهر تهران رفتم ولی مسئول استخدام اداره شهر تهران به من گفت شما اصلا پرونده تشکیل ندهید. و به مصاحبه نروید چون قبولتان نمی کنند. ما نابینا نمی خواهیم. و زمانی که من پذیرش گزینش را گرفتم و استخدامم قطعی شد وقتی برای تقسیم بندی در مناطق به ایشان مراجعه کردم خیلی ناراحت شده بود و می گفت چرا وزارتخانه برای ما اینطور نیرو می گیرد ما به نابینا نیاز نداریم . برخورد ایشان خیلی بد و توهین آمیز بود.
س: در نهایت هم شما را در آموزش و پرورش عادی نگه نداشتند؟
ج: من را به استثنایی و مدرسه کم توان ذهنی فرستادند.
س: شما چند نفر از نابینایان را دیده اید که آن سال جذب شده باشند؟
ج: در شهر تهران کسی جز من نبود ولی در شهرستانهای استان تهران در دانشگاه فرهنگیان با دو خانم نابینا آشنا شدم که آنها هم به مدارس استثنایی فرستاده شده بودند. . حتی اداره استثنایی شهر تهران به من برای مدرسه نابینایان در منطقه 5 اعلام نیاز داده بود ولی به آن اعلام نیاز هم توجهی نشد و اداره کل ممانعت کرد و گفت باید به مناطق 14 تا 19 بروم و اجبارا من را در مدرسه کم توان ذهنی ساماندهی کردند. خیلی از بچه هایی که قبول نشده بودند را به دلیل دارا نبودن شرایط استخدام، رد کرده بودند. که این جمله عجیبی است من حتی تا اداره بازرسی و حراست اداره کل شهر تهران هم رفتم به خاطر برخورد زشتی که در دایره استخدام شهر تهران با بچه های نابینا می شد.. من در آنجا اعتراضم را ثبت کردم ولی آنها هم می گفتند شما درست می گویید اشکال این است که ما باید برای معلولان مشخص کنیم در کدام گروههای معلولیت به نیرو نیاز داریم و این کار را در آینده می کنیم ولی متاسفانه در سال 98 هم چنین کاری انجام نشد. البته من سال 95 هم در آزمون قبول شده بودم ولی وقتی برای تشکیل پرونده رفتم در دایره استخدام به من گفتند ما الان فقط برای مناطق 14 تا 19 به نیرو نیاز داریم و در آن مناطق هم مدرسه نابینایان نداریم شما به مصاحبه نرو و وقت خودت را تلف نکن. آن سال اشتباهی که کردم این بود که به حرف آنها گوش دادم و کارم را دنبال نکردم.
حمید رضا رضایی از دبیران فعلی آموزش و پرورش استثنایی که در سال 89 در آزمون شرکت کرده است نیز در این باره می گوید: من نمی دانم واقعا از طریق سهمیه سه درصد وارد شدم یا نه؟ چون آن سال که آقای حاجی بابایی وزیر آموزش و پرورش بود در آگهی استخدام شرط سلامت جسمانی را گذاشته بودند و به جز من گمان نکنم کسی به صورت مستقیم وارد آموزش و پرورش شده باشد. تمام نابینایانی هم که آن سال در آزمون شرکت کردند یا مجاز به شرکت در جلسه آزمون نشدند یا بعد از آزمون آنها را رد کردند و چند نفری را هم که به مصاحبه رسیدند را هم نپذیرفتند. بعدا این دوستان مجبور شدند پیگیری کنند یادم هست خیلی جنجال به پا شد و نهایتا با یک تا یک و نیم سال تاخیر از طریق شکایت به دیوان عدالت اداری وارد آموزش و پرورش شدند.
در پایان به نظر می رسد هر چند از سنوات گذشته تا حال تعداد بیشتری از نابینایان توانسته اند از سهمیه سه درصد استخدام معلولان برای راهیابی به آموزش و پرورش استفاده کنند اما به دلیل پراکندگی داوطلبان در شهرها و استانهای مختلف و بی خبری آنها از یکدیگر و کارهایی که برای احقاق حقشان می توانسته اند انجام دهند باعث شده هر کس به تنهایی برای شکایت از آموزش و پرورش اقدام کند که اگر این اقدامات منسجم و یکپارچه بود شاید نتایج بهتری در دیوان عدالت اداری گرفته می شد.
به گزارش ایران سپید